Slapen als een baby II: Het Ritueel

Als je baby niet goed slaapt, ben jij ook veel wakker. En dus ben je moe! Op televisie zie je dat vaak. Ouders van kleine babys, wallen onder de ogen, zwalkend over straat, slapend op het werk. Misschien overdreven (het is TV) maar soms lijkt het “er gewoon bij te horen”. Is dat nodig? Een beetje wel, ja. ‘s Nachts wakker worden is onvermijdelijk. Maar die wallen en het zwalken zijn overdreven. Daar kan je iets aan doen! En daar gaat dit artikel over.

“Moeder” is de overtreffende trap van “moe”.

Oma Proper

Iedere baby is anders

De ene baby slaapt letterlijk altijd en overal. Een tweede heeft een slaapliedje nodig en de derde wil graag dat het donker is. Smaken verschillen! En omdat niet al die voorkeuren aangeleerd zijn, kun je ze ook niet altijd voorspellen. Als je ontdekt wat jouw baby graag wil, pas je je daar op aan. Want dan slapen jullie beiden beter! En zo ontwikkel je langzaam het slaapritueel: je biedt wat je baby graag wil op een vaste, voorspelbare manier aan.

Wat gebeurt er als je je niet aan je baby aanpast? Als je haar dwingt, om welke reden dan ook, een ander ritme te volgen? Kun je waarschijnlijk wel raden: jij slaapt ook slecht! 

Waarom een slaapritueel?

“Dus, het is niet gewoon een kwestie van je baby in bed leggen en ze slaapt?” In het begin waarschijnlijk wel, want als ze nog heel klein zijn slapen ze bijna constant. Dat is normaal. En in die tijd begin je met het ontwikkelen van gewoontes: liedje zingen, flesje geven, wiegen, slapen. Je baby went aan zo’n volgorde. Het wordt een ritueel. Maar na een tijdje zijn ze steeds langer wakker. En jullie gewoontes veranderen: je laat je kind eens bij opa en oma logeren, of hij gaat naar het kinderdagverblijf. Maar je baby is gewend aan een vast, vertrouwd ritueel! Slaapt hij nog als dat ritueel niet gevolgd wordt? Mocht je in die valkuil getrapt zijn, lees dan zeker binnenkort mijn volgende artikel! En bedenk je dat het afleren van rituelen een hoop tijd, moeite en soms tranen kost! (En niet alleen van je baby…).

Bijvoorbeeld, je wiegt je baby graag in slaap. Vind je gezellig, en je baby ook. Werkt prima. Dat lijkt ideaal – of toch niet? Maar wat als ze op het kinderdagverblijf de tijd niet hebben om jouw kleintje (en al die anderen) rustig in slaap te wiegen? In die andere omgeving, waar je baby juist haar rust nodig heeft, kan ze niet in slaap vallen als jij er niet bent. 

Maak het ritueel dus niet afhankelijk van jouw aanwezigheid, maar van een knuffel, een lapje of iets dergelijks. Je geeft je baby bijvoorbeeld een wakker- en een slaap-knuffel. Omdat ze haar slaapknuffel heeft (want die ligt in bed) weet ze wat er gaat gebeuren! Op die manier kun je het ritueel heel makkelijk meenemen naar een andere plek! Zo is je baby rustiger en zal gemakkelijker zonder jou in slaap kunnen vallen. 

Hoe werkte dat bij mij?

Toen mijn eerste kind net geboren was, had ik nog geen ritueel, geen idee en ook geen strategie. Ik deed maar wat. De eerste weken sliep hij lekker knus en geborgen bij mama in de buurt. Tot zover ging het prima. Na een maand of drie liet ik hem steeds meer in zijn eigen kamer slapen. Maar sommige kinderen huilen voor ze gaan slapen.

Zo ook met onze Erik. Na eerst even rustig tegen zijn knuffel gebrabbeld te hebben, begon hij te huilen. Dat vond ik heel erg frustrerend en heel erg moeilijk. Mijn kind huilde, ik wilde hem helpen! Maar door hem te troosten werd het eigenlijk alleen erger en langduriger. Hij huilde niet hysterisch en ook niet door pijn – dat klinkt anders – maar wel constant.  Omdat ik niet begreep hoe dat kwam werd ik onzeker, en omdat ik niet goed sliep steeds vermoeider. Het was tijd om iets te veranderen! 

In overleg met de huisarts en het consultatiebureau hebben we toen besloten een slaapritueel te ontwikkelen. We brachten hem rustig naar bed, terwijl we zachtjes vertelden wat we deden. We sloten langzaam de gordijnen. We zorgden voor een zacht muziekje. En we gaven hem de ruimte om te huilen. Waarop hij bijna iedere keer, binnen tien minuten huilen, in slaap viel. Kon je de klok op gelijk zetten. En soms, als dat niet gebeurde, herhaalden we dat hele ritueel nog eens.

Rituelen werken voor ons dus prima. Mijn kind sliep beter, ik sliep beter en was minder onzeker. Dus heb ik toen ook een heel dagritme gemaakt. Zo hoefde ik niet na te denken over wat ik moest doen; alles lag min of meer vast.

  1. Voeden en verschonen
  2. Samen spelen
  3. Alleen spelen
  4. Naar bed

Dit herhaalde zich drie keer op een dag. En ik had voor ik elk moment dat de baby alleen speelde of in bed lag, iets voor mezelf opgeschreven. Een vast moment voor opruimen, bijslapen (heel belangrijk!), of zelf lekker douchen. Op die manier zorgde het eenvoudige ritueel voor rust en stabiliteit in ons gezin!

Suggesties bij het opbouwen van een gezond slaapritueel:

  • Wees ontspannen als je je baby naar bed brengt. Je baby kopieert jouw gedrag dus als jij nerveus doet, zal hij dat ook zijn.
  • Breng je baby iedere dag op (ongeveer) dezelfde manier naar bed, hoe saai dat ook lijkt. Voor je baby is dat geruststellend want ze weet van tevoren wat er gaat gebeuren!
  • Leer te herkennen wanneer je baby moe is (hoe je dat doet kun je hier lezen) en begin het slaapritueel op tijd. Want baby’s worden niet moe van korte slaapjes maar wel van te lang wakker zijn!
  • Als je baby ongeveer 2 maanden oud is, kent zijn leven meer rust en samenhang. Dit is een goed moment om zijn slaapplaats wat verder weg te zetten.
  • Leg je baby in bed als hij nog wakker is. Zo ziet ze waar ze is, en went daar aan.
  • Probeer overdag veel fysiek contact met je baby te hebben zodat hij je aanwezigheid ‘s nachts minder nodig heeft.
  • Wees bij nachtvoedingen zo stil en rustig mogelijk en bewaar knuffelige, speelse momenten voor overdag. Als het ‘s nachts gezellig is, wil je baby niet meer slapen.
  • Zorg goed voor jezelf! Je baby is belangrijk, maar niet belangrijker dan jij.

Wat kun je beter niet doen:

  • Je frustraties en vermoeidheid voor jezelf houden. Een jonge baby kost heel veel energie. En als ze veel huilt kan dat behoorlijk aan je zenuwen knagen. Praat met je partner of je omgeving. Zorg dat je die spanning kwijtraakt want ook dat draag je over op je baby!
  • Alles per se zelf willen doen. Er zijn mensen die je willen helpen, en dat prima kunnen. Zelfs als hun manier anders is dan de jouwe.
  • Wacht, ik zeg het gewoon nog een keer! Doe niet alles zelf, en houd je vermoeidheid geen geheim. Vraag hulp aan mensen die je vertrouwt want een goede moeder weet wanneer ze hulp moet inschakelen!
  • Maak een slapende baby niet wakker, tenzij daar medische redenen voor zijn.
  • Te snel van je ritueel afwijken. Geef jezelf en de baby ongeveer 2 weken om te wennen aan het ritueel. Daarna kun je je ritueel waar nodig bijschaven.
  • Op een gehaaste, onverwachte of luidruchtige manier je kind in bed leggen. 
  • Veel speeltjes in bed leggen. Dat kan de baby teveel afleiden. Een knuffel en een speentje is meer dan genoeg.
  • Het slaapritueel vormen rond jouw behoeften. Kijk naar wat je baby nodig heeft!
  • Telkens als je baby huilt eten geven. Het is verleidelijk om voeding als troost te bieden maar je baby gaat eten als troost zien, met alle gevolgen van dien. Als je denkt dat je baby echt honger heeft, kun je met een vinger over haar wang te strijken. Ze zal haar hoofd naar die kant rukken alsof haar leven ervan af hangt!

Conclusie

Ik houd van rituelen want die geven me duidelijkheid. En het scheelt heel veel tijd als je niet steeds hoeft te bedenken wat je moet doen. Dus ben je (redelijk) ontspannen. En voor je kind is het leven duidelijk en herkenbaar. Dat geeft een gevoel van veiligheid!

En dat gevoel, die veiligheid, is de gouden sleutel om je baby nieuwe dingen te leren. Je baby weet dat, hoewel er soms kleine dingen veranderen, de basis hetzelfde blijft. Daardoor zal hij die kleine veranderingen veel sneller accepteren! Zo wordt de wereld voor iedereen overzichtelijk en vertrouwd, kun jij meer genieten van je kraamtijd en kan je baby gezonder ontwikkelen.

Pieken en dalen

Ken je dat? Je begint aan iets met hoop, geloof en motivatie. Je werkt keihard toe naar dat moment waarop het allemaal gaat lukken! Maar onderweg kom je best wel veel hindernissen tegen. Je loopt vol met stress en frustratie, het doel lijkt steeds verder weg. Maar dat zie je niet want je zit aan de andere kant van de deur. Je hebt al zoveel geleerd maar de raderen van je nieuwe leven staan nog niet op de juiste plek.

Achter die deur zit het gebied waar de meeste mensen niet komen. Blijf doorgaan, blijf in beweging! Je bent aan het leren, daarna komt al het moois. Daarna valt alles op zijn plek. Dan lopen de raderen weer soepel in elkaar.

Is je doel de moeite waard?

Als je moeite het doel waard is blijf je moedig, dan kun je volhouden. Ook in de zware tijden. En dan kun je steeds weer nieuwe manieren vinden om je doel te bereiken. Jij bent de enige jezelf kan tegenhouden. Doe jij écht wat nodig is om je doel te bereiken? Wil je écht je doorbraak – of niet?Als je iets wil bereiken is het efficiënt werken en volhouden; dat vraagt een lange adem en kan veel moeite kosten. Dus hoe graag wil je je doel bereiken? Weet je nog waarom? Is je reden nog duidelijk? Is het de moeite waard om die stress en frustratie te doorstaan?

Is je doel groter dan je pijn?

Vind de energie om het zelf te doen, elke dag weer. De rest van de wereld is niet bezig met jouw doel. Focus je op wat jij wil bereiken.

Waarom wil je het? Onthoud waar je het voor doet, waar je alles voor doet. Dan, en alleen dan, worden de kans dat je het bereikt veel groter. Als je je richt op wat niet lukt, de moeheid en het falen, dan zakken je kansen drastisch. Richt je op het einddoel, je motivatie en je inspiratie. Zo is je reis makkelijker om vol te houden. Vier elke stap, vier elke overwinning en blijf toegewijd aan wat jij wil.

 

“Als je het kunt zien, dan is het van jou!”
~ Walt Disney

De reus en de baby

Ik wil graag het  comfort van je baby verhogen. Want als je baby zich goed voelt, is er meer rust in huis en heb jij meer tijd voor andere dingen.

Je baby basisbevestigend dragen is een van de manieren om dat te bereiken.

Basisbevestigend dragen? “Wat is dat nou weer?”, hoor ik je denken.

Het is gewoon een bepaalde manier om je baby vast te houden. Meer niet. Maar er zit een hoop wetenschap achter.

Je bekken is het zwaartepunt van je lichaam. Het heeft ongeveer de vorm van een fruitschaal.  Als je bekken horizontaal staat – door een goede fysieke houding en balans – heb je een goed evenwicht waardoor je stabiel  staat en beweegt, vanuit je basis als het ware. In de haptonomie heet zo’n houding dan ook “basispresentatie”.

De zo “in de basis bevestigde” mens heeft hierdoor meer zekerheid en zelfvertrouwen. Je staat steviger en sterker, fysiek maar ook mentaal. Je bent zelfverzekerder naar andere mensen toe.

Dat klinkt wel okee, toch? Steviger in je schoenen staan? Check! Meer zelfvertrouwen? Heb je rugpijn? Dit helpt! Dat wil je vast ook voor je baby.

Stel je voor dat een reus je op gaat tillen. Hij is een meter of twintig – twee keer zo hoog dan een gemiddeld huis. Hoe wil je opgetild worden? Zittend op zijn handpalm of met reuzenvingers onder je oksels? [1]

Je snapt natuurlijk: jij bent de reus. Jij tilt je baby op – hoe? Met je handen onder zijn oksels?

Je baby zit ook liever op je handpalm, daar komt het op neer. Veel vakkundige kraamverzorgers doen dat ook. Het in de basis dragen van je baby is beschermend en liefdevol. Je geeft automatisch door dat je het kind lief vind en accepteert. Door je baby zo te dragen krijgt de baby een bevestiging en verbondenheid met degene die hem draagt. Het is de basis van blijvend zelfvertrouwen en zelfzekerheid.

“Maar sta je de ander wel toe jou te ontmoeten en te leren kennen? Daarvoor is een balans in je zelf een voorwaarde. Een gevoel van veiligheid dat je hebt kunnen ontwikkelen in je vroegste levensperiode. In een affectief contact met je ouders heb je geleerd vertrouwen te hebben in de beschikbaarheid van hen, waardoor je steeds een veilige basis voelt om op te terug te kunnen vallen in moeilijke omstandigheden. “[2]

Hoe doe je dat?

Draag je baby met  je hand onder de basis (de billen). Zo simpel is het.

Mijn man -die grotere handen heeft dan ik- kon onze dochter zelfs op zijn handpalm zittend optillen, met één hand. Zonder risico dat ze omviel.

Deze manier van dragen kun je altijd gebruiken: als je samen op de bank zit, je de baby van een ander aanneemt, neerlegt of als je rondloopt.

Kijk maar eens wat er gebeurt als een moeder een baby van iemand aanpakt. Als het kind onder de oksels wordt vastgehouden zie je vaak  dat het lichaam “hangt” en de baby wordt overhandigd, alsof het een voorwerp is. Bij kleine baby’s kan het hoofd naar achteren knikken waardoor ze nog meer uit balans raken. De baby mist op dit moment het gevoel een compleet lichaam te hebben.

Als de baby huilt en basisbevestigend wordt opgetild, stopt hij vaak al met huilen. De baby kan vrij rondkijken en voelt “zekerheid” door de manier waarop hij wordt vastgehouden.

Denk maar eens terug aan hoe je zelf op de knie van je moeder zat als je je pijn gedaan had. Die knie van je moeder droeg je basisbevestigend. Daardoor voelde je je beter. Zo troost je een kind ook: je gaat op ooghoogte zitten en laat hem op je schoot of knie zitten. En de meeste mensen doen dat al, zonder er over na te denken.

Misschien is het even wennen, maar als je je baby bewust basisbevestigend draagt zul je merken dat zij er blij van wordt.

Veel liefs,

 

 

[1] Mooi omschreven door Esther van babyverpleegkundige.nl

[2] Instituut voor Haptonomie